Hàng giả trên Sàn TMĐT – Ai chịu trách nhiệm? Người bán hay nền tảng?

HÀNG GIẢ TRÊN SÀN THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ: AI CHỊU TRÁCH NHIỆM, NGƯỜI BÁN HAY NỀN TẢNG?
Tham vấn bởi Luật sư Nguyễn Minh Hoàng – Công ty Luật TNHH Minh Tú
Thương mại điện tử (TMĐT) đang phát triển với tốc độ bùng nổ và trở thành kênh mua sắm quen thuộc của hàng chục triệu người tiêu dùng Việt Nam. Tuy nhiên, đi kèm với sự tiện lợi là tình trạng hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng được rao bán tràn lan trên các sàn TMĐT, đặc biệt là các mặt hàng “hàng hiệu giá rẻ” đánh vào tâm lý săn khuyến mãi của người mua.
Khi không may nhận phải hàng giả, người tiêu dùng không chỉ chịu thiệt hại về tài chính mà còn có thể bị ảnh hưởng đến sức khỏe, an toàn (đối với mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, thiết bị điện…). Trong khi đó, việc xác định ai phải chịu trách nhiệm, người bán (shop) hay sàn TMĐT và đòi lại quyền lợi trên thực tế lại không hề đơn giản, nhất là khi người bán ẩn danh, khóa gian hàng hoặc từ chối hợp tác.
Bài viết dưới đây của Luật Minh Tú sẽ giúp Quý khách hàng hiểu rõ hàng giả trên sàn TMĐT được pháp luật nhìn nhận như thế nào, trách nhiệm pháp lý của sàn TMĐT và người bán được phân định ra sao theo quy định mới nhất, cũng như các bước cần thực hiện để bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của mình khi mua phải hàng giả.
Tóm tắt nhanh:
Hàng giả trên sàn TMĐT là vấn đề pháp lý liên quan đồng thời đến trách nhiệm của người bán, trách nhiệm của nền tảng và quyền của người tiêu dùng. Dưới đây là những nội dung quan trọng cần lưu ý:
- Bản chất: Người bán chịu trách nhiệm trực tiếp và toàn diện về chất lượng, nguồn gốc hàng hóa; sàn TMĐT chịu trách nhiệm quản lý nền tảng và có thể phải liên đới bồi thường nếu vi phạm nghĩa vụ của mình.
- Trách nhiệm của sàn TMĐT: Minh bạch thông tin; xác thực danh tính người bán; kiểm tra, giám sát và gỡ bỏ hàng hóa vi phạm; hỗ trợ người tiêu dùng giải quyết tranh chấp.
- Trách nhiệm của người bán: Bảo đảm hàng hóa đúng mô tả, có nguồn gốc hợp pháp; chịu chế tài của sàn, xử phạt vi phạm hành chính, thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự nếu buôn bán hàng giả.
- Hướng xử lý cho người tiêu dùng: Thu thập chứng cứ; khiếu nại người bán và yêu cầu sàn can thiệp; phản ánh đến cơ quan chức năng; khởi kiện tại Tòa án khi cần thiết.
- Điểm mới đáng chú ý: Luật Thương mại điện tử 2025 (Luật số 122/2025/QH15) có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, lần đầu tiên thiết lập một đạo luật chuyên ngành điều chỉnh toàn diện hoạt động TMĐT, siết chặt trách nhiệm của các nền tảng đối với hàng giả, hàng vi phạm.
Văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh:
- Luật Thương mại điện tử năm 2025 (Luật số 122/2025/QH15), có hiệu lực từ ngày 01/7/2026;
- Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023;
- Bộ luật Dân sự năm 2015;
- Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung);
- Nghị định số 98/2020/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (và các văn bản sửa đổi, bổ sung);
- Các nghị định, thông tư hướng dẫn thi hành và các văn bản pháp luật có liên quan.

1. Hàng giả trên sàn thương mại điện tử là gì?
Theo quy định tại khoản 7 Điều 3 Nghị định 98/2020/NĐ-CP, hàng giả bao gồm nhiều dạng: hàng hóa có giá trị sử dụng, công dụng không đúng với nguồn gốc, bản chất tự nhiên hoặc không đạt mức chất lượng tối thiểu đã đăng ký, công bố; hàng hóa giả mạo nhãn hàng hóa, bao bì; hàng hóa giả mạo về sở hữu trí tuệ; tem, nhãn, bao bì giả.
Trên môi trường TMĐT, hàng giả thường xuất hiện dưới hình thức các gian hàng rao bán “hàng hiệu” với giá thấp bất thường, sử dụng hình ảnh sản phẩm chính hãng nhưng giao hàng nhái, hàng kém chất lượng; hoặc trà trộn hàng giả vào cùng hàng thật để đánh lừa người tiêu dùng.
Về mặt pháp lý, giao dịch mua hàng trên sàn TMĐT làm phát sinh đồng thời hai mối quan hệ: (i) quan hệ mua bán giữa người tiêu dùng và người bán; và (ii) quan hệ giữa người tiêu dùng, người bán với chủ quản nền tảng TMĐT. Do đó, khi xảy ra sự cố hàng giả, cần phân định rõ trách nhiệm của từng chủ thể theo từng quan hệ pháp luật này.
2. Trách nhiệm pháp lý của sàn thương mại điện tử
Theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 (đặc biệt là quy định về trách nhiệm của tổ chức thiết lập, vận hành nền tảng số tại Điều 39) và Luật Thương mại điện tử 2025, chủ quản sàn TMĐT phải thực hiện các nhóm nghĩa vụ chính sau đây:
a. Minh bạch và công khai thông tin
Sàn TMĐT phải công khai rõ ràng, dễ tiếp cận các thông tin về: cơ chế giải quyết tranh chấp, khiếu nại; chính sách bảo vệ thông tin của người tiêu dùng; quy chế hoạt động của nền tảng. Đồng thời, pháp luật nghiêm cấm các hành vi sử dụng biện pháp kỹ thuật hoặc cố ý ngăn cản, hạn chế, hiển thị không trung thực phản hồi, đánh giá của người tiêu dùng về sản phẩm, dịch vụ, người bán trên nền tảng.
b. Xác thực danh tính người bán và quản lý hàng hóa
Sàn TMĐT bắt buộc phải xác thực danh tính (tên, địa chỉ, thông tin liên hệ…) của tổ chức, cá nhân bán hàng trên nền tảng. Đáng chú ý, Luật Thương mại điện tử 2025 quy định việc xác thực danh tính người bán thông qua hệ thống định danh điện tử, tạo điều kiện truy vết người bán khi xảy ra vi phạm về hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Bên cạnh đó, sàn phải có cơ chế kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm kịp thời đối với hàng giả, hàng cấm, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ ngay khi phát hiện hoặc nhận được phản ánh đáng tin cậy; gỡ bỏ thông tin về hàng hóa, dịch vụ vi phạm theo quy định (ví dụ: trong thời hạn 24 giờ khi có yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, hoặc chủ động gỡ bỏ theo quy chế của nền tảng).
c. Hỗ trợ người tiêu dùng và giải quyết tranh chấp
Khi phát sinh tranh chấp giữa người tiêu dùng và người bán, sàn TMĐT có nghĩa vụ tích cực hỗ trợ người tiêu dùng bảo vệ quyền lợi, bao gồm: cung cấp thông tin đã xác thực của người bán, hỗ trợ liên hệ, tiếp nhận và xử lý khiếu nại theo quy trình đã công bố, làm trung gian hòa giải giữa các bên nếu có yêu cầu.
d. Trách nhiệm bồi thường và chế tài đối với sàn
Sàn TMĐT có thể phải liên đới bồi thường thiệt hại cho người tiêu dùng nếu vi phạm các nghĩa vụ của mình chẳng hạn không xác thực danh tính người bán, không công khai quy chế, không xử lý hàng giả khi đã nhận được phản ánh và sự vi phạm đó là nguyên nhân trực tiếp gây thiệt hại. Ngoài ra, chủ quản nền tảng còn có thể bị xử phạt vi phạm hành chính nếu không thực hiện đúng trách nhiệm quản lý liên quan đến hàng giả, hàng cấm (ví dụ: không gỡ bỏ thông tin vi phạm khi có yêu cầu của cơ quan chức năng).
Lưu ý: Sàn TMĐT không đương nhiên chịu trách nhiệm thay người bán về chất lượng hàng hóa. Trách nhiệm của sàn chỉ phát sinh khi sàn vi phạm nghĩa vụ quản lý của chính mình. Vì vậy, việc xác định đúng căn cứ pháp lý để yêu cầu sàn chịu trách nhiệm là yếu tố then chốt trong các vụ việc hàng giả trên TMĐT.
3. Trách nhiệm pháp lý của người bán (shop)
a. Trách nhiệm về chất lượng và nguồn gốc sản phẩm
Người bán là chủ thể chịu trách nhiệm trực tiếp và toàn diện về chất lượng thực tế và nguồn gốc hợp pháp của hàng hóa. Người bán phải bảo đảm hàng hóa đúng như thông tin mô tả, quảng cáo trên gian hàng và cam kết hàng hóa không phải là hàng giả, hàng nhái, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
b. Trách nhiệm về chứng từ, giấy tờ hợp lệ
Người bán bắt buộc phải có khả năng chứng minh nguồn gốc hợp pháp của hàng hóa thông qua hóa đơn, chứng từ nhập khẩu, giấy công bố hoặc chứng nhận chất lượng (đối với hàng hóa thuộc diện bắt buộc). Việc không xuất trình được chứng từ hợp lệ là căn cứ quan trọng để cơ quan chức năng xử lý và để người tiêu dùng yêu cầu bồi thường.
c. Trách nhiệm giải quyết khiếu nại
Người bán phải tiếp nhận và xử lý khiếu nại của người tiêu dùng một cách thiện chí, hợp tác và nhanh chóng; đồng thời tuân thủ quy định pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và quy chế giải quyết khiếu nại của sàn TMĐT.
d. Hậu quả pháp lý khi bán hàng giả
Người bán hàng giả trên sàn TMĐT có thể phải gánh chịu đồng thời nhiều loại chế tài:
- Chế tài từ nền tảng: khóa gian hàng, phạt tiền theo thỏa thuận hợp tác, cấm bán vĩnh viễn trên sàn.
- Chế tài hành chính: bị xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt rất cao theo Nghị định 98/2020/NĐ-CP (và các văn bản sửa đổi, bổ sung), bị tịch thu hàng hóa vi phạm, có thể bị đình chỉ hoạt động kinh doanh có thời hạn.
- Chế tài hình sự: trường hợp đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người bán có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội sản xuất, buôn bán hàng giả (Điều 192 Bộ luật Hình sự) hoặc các tội danh tương ứng đối với hàng giả là lương thực, thực phẩm, thuốc chữa bệnh… với khung hình phạt nghiêm khắc.
- Trách nhiệm dân sự: hoàn trả tiền, đổi hàng, bồi thường toàn bộ thiệt hại thực tế cho người tiêu dùng theo quy định của Bộ luật Dân sự và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
4. Người tiêu dùng cần làm gì khi mua phải hàng giả trên sàn TMĐT?
Khi phát hiện hàng hóa nhận được là hàng giả, hàng không đúng chất lượng, người tiêu dùng nên thực hiện tuần tự các bước sau:
Bước 1: Thu thập và lưu giữ chứng cứ. Giữ lại toàn bộ thông tin đơn hàng, hình ảnh gian hàng và mô tả sản phẩm, hóa đơn, chứng từ thanh toán, video quay lại quá trình mở kiện hàng (unbox), tin nhắn trao đổi với người bán. Đây là căn cứ quan trọng cho mọi bước xử lý tiếp theo.
Bước 2: Khiếu nại người bán và yêu cầu sàn TMĐT can thiệp. Gửi khiếu nại qua kênh chính thức của sàn (yêu cầu trả hàng/hoàn tiền), nêu rõ căn cứ hàng giả. Nếu người bán không hợp tác, yêu cầu sàn thực hiện trách nhiệm hỗ trợ: cung cấp thông tin đã xác thực của người bán, xử lý gian hàng vi phạm theo quy chế.
Bước 3: Phản ánh đến cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Người tiêu dùng có thể tố giác, phản ánh hành vi buôn bán hàng giả đến cơ quan Quản lý thị trường, cơ quan công an hoặc cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng để được xử lý theo quy định.
Bước 4: Khởi kiện tại Tòa án. Trường hợp thiệt hại đáng kể và các phương thức trên không đạt kết quả, người tiêu dùng có quyền khởi kiện người bán (và sàn TMĐT nếu có căn cứ về việc sàn vi phạm nghĩa vụ) tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền. Pháp luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng có nhiều quy định thuận lợi cho người tiêu dùng khi khởi kiện, như cơ chế giải quyết theo thủ tục rút gọn đối với vụ án đủ điều kiện và nghĩa vụ chứng minh được điều chỉnh theo hướng tổ chức, cá nhân kinh doanh phải chứng minh mình không có lỗi gây ra thiệt hại.
5. Kinh nghiệm phòng tránh mua phải hàng giả khi mua sắm trực tuyến
- Lựa chọn gian hàng chính hãng (Official Store/Mall) hoặc người bán có danh tính rõ ràng, được sàn xác thực;
- Cảnh giác với hàng hiệu có mức giá thấp bất thường so với giá thị trường;
- Đọc kỹ mô tả sản phẩm, đánh giá thực tế của người mua trước (đặc biệt các đánh giá có hình ảnh, video);
- Yêu cầu hóa đơn, chứng từ, phiếu bảo hành khi nhận hàng đối với hàng hóa giá trị lớn;
- Quay video khi mở kiện hàng để làm chứng cứ trong trường hợp phát sinh khiếu nại.
6. Luật sư có thể hỗ trợ gì trong các vụ việc hàng giả trên sàn TMĐT?
Đối với các vụ việc liên quan đến hàng giả, hàng kém chất lượng trên sàn TMĐT, việc có sự tham gia của luật sư ngay từ giai đoạn đầu sẽ giúp khách hàng:
- Đánh giá căn cứ pháp lý xác định hàng giả và trách nhiệm của từng chủ thể (người bán, sàn TMĐT);
- Hướng dẫn thu thập, củng cố chứng cứ đúng quy định;
- Soạn thảo văn bản khiếu nại, yêu cầu bồi thường, đơn tố giác, đơn khởi kiện;
- Đại diện làm việc với sàn TMĐT, người bán và cơ quan nhà nước có thẩm quyền;
- Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng trong quá trình giải quyết tranh chấp, tố tụng tại Tòa án.
Ở chiều ngược lại, luật sư cũng hỗ trợ các doanh nghiệp, người bán chân chính xây dựng hồ sơ chứng minh nguồn gốc hàng hóa, tuân thủ quy định của Luật Thương mại điện tử 2025 và xử lý các trường hợp bị giả mạo thương hiệu, cạnh tranh không lành mạnh trên nền tảng số.
7. Kết luận
Khi mua sắm trực tuyến, quyền lợi của người tiêu dùng phải được bảo vệ một cách nghiêm túc. Người bán chịu trách nhiệm trực tiếp về chất lượng và nguồn gốc hàng hóa, trong khi sàn TMĐT có trách nhiệm quản lý nền tảng, xác thực người bán, xử lý vi phạm và có thể phải liên đới bồi thường nếu vi phạm nghĩa vụ của mình. Với việc Luật Thương mại điện tử 2025 chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, hành lang pháp lý bảo vệ người tiêu dùng trước vấn nạn hàng giả đã được củng cố đáng kể.
Người tiêu dùng cần chủ động kiểm tra thông tin sản phẩm, lưu giữ chứng cứ giao dịch và mạnh dạn yêu cầu sàn TMĐT, cơ quan chức năng can thiệp khi phát hiện hàng giả. Trong các vụ việc phức tạp hoặc thiệt hại lớn, việc tham khảo ý kiến luật sư từ sớm sẽ giúp lựa chọn phương án xử lý hiệu quả và hạn chế những thiệt hại không đáng có.

Dịch vụ pháp lý về thương mại điện tử và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng
Tranh chấp liên quan đến hàng giả, hàng kém chất lượng trên sàn TMĐT không chỉ gây thiệt hại về tài chính mà còn đòi hỏi người bị thiệt hại phải nắm vững quy định pháp luật, thu thập chứng cứ đúng cách và làm việc với nhiều chủ thể khác nhau (người bán, nền tảng, cơ quan chức năng).
Việc lựa chọn một đơn vị pháp lý có kinh nghiệm thực tiễn về thương mại điện tử, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, tố tụng và tư duy chiến lược là yếu tố quan trọng để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình một cách hiệu quả – toàn diện – đúng quy định pháp luật.
Công ty Luật Minh Tú, được thành lập năm 2020 bởi Thạc sĩ Luật Võ Hồng Tú, là đơn vị chuyên sâu trong lĩnh vực giải quyết tranh chấp, tư vấn doanh nghiệp và bảo vệ quyền lợi khách hàng trong các giao dịch dân sự, thương mại, bao gồm các tranh chấp phát sinh trên môi trường thương mại điện tử.
Thấu hiểu những khó khăn mà khách hàng thường gặp phải khi mua phải hàng giả hoặc phát sinh tranh chấp trên nền tảng số, Luật Minh Tú cung cấp các giải pháp pháp lý toàn diện, bảo mật và hiệu quả:
- Tư vấn, rà soát hồ sơ: Đánh giá căn cứ pháp lý, chứng cứ và các phương án xử lý phù hợp với từng vụ việc.
- Đại diện khiếu nại, hòa giải: Hỗ trợ khách hàng làm việc với người bán, sàn TMĐT và cơ quan có thẩm quyền nhằm tìm kiếm phương án giải quyết tranh chấp phù hợp.
- Tham gia tố tụng: Đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm trực tiếp bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng tại Tòa án các cấp và các cơ quan có thẩm quyền.
- Tư vấn tuân thủ cho doanh nghiệp: Hỗ trợ người bán, doanh nghiệp kinh doanh trên nền tảng TMĐT xây dựng hồ sơ pháp lý hàng hóa, tuân thủ Luật Thương mại điện tử 2025 và xử lý hành vi giả mạo thương hiệu.
Cam kết của Luật Minh Tú:
- Phân tích chặt chẽ – Hồ sơ kỹ lưỡng – Lập luận sắc bén.
- Bảo mật tuyệt đối thông tin và tài liệu của khách hàng.
- Đồng hành xuyên suốt quá trình giải quyết tranh chấp, từ tư vấn ban đầu đến khi vụ việc được xử lý dứt điểm.
- Đề xuất phương án tối ưu nhằm bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng.
Nếu Quý khách đang gặp vướng mắc liên quan đến hàng giả, tranh chấp mua bán trên sàn thương mại điện tử, hãy liên hệ với Luật Minh Tú để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời, hiệu quả.
Thông tin liên hệ:
- Tổng đài tư vấn: 1900 0031
- Zalo Công ty: https://zalo.me/congtyluatminhtu
- Zalo trợ lý đặt lịch: 0907 374 868 – 0911 128 948
- Email: info@luatminhtu.com
- Website: https://www.luatminhtu.vn
- Văn phòng HCM: Số 4/9 Đường số 03, Cư xá Đô Thành, Phường Bàn Cờ, Tp.HCM
- Văn phòng Đà Nẵng: số 81 Xô Viết Nghệ Tĩnh, phường Cẩm Lệ, TP. Đà Nẵng
