Kiểm soát hợp đồng thuê kho từ ký kết đến thu hồi mặt bằng
Một bản hợp đồng chặt chẽ chỉ thực sự phát huy giá trị khi được vận hành bằng một quy trình thống nhất. Trong hoạt động kinh doanh hạ tầng logistics và cho thuê kho bãi, những rủi ro lớn nhất đôi khi không nằm ở nội dung hợp đồng mà xuất phát từ sự thiếu chặt chẽ trong quá trình bàn giao, giám sát, xử lý vi phạm và thanh lý.
Thực tế cho thấy, khi khách thuê chậm thanh toán, tự ý thay đổi công năng kho, để lại hàng hóa hoặc không hợp tác bàn giao mặt bằng, Chủ kho có thể rơi vào tình thế bị động nếu không có đủ hồ sơ và căn cứ pháp lý. Việc tự ý khóa kho, di dời hàng hóa hay xử lý tài sản của khách thuê cũng có thể khiến Chủ kho từ bên bị vi phạm hợp đồng trở thành bên phải chịu trách nhiệm bồi thường.
Từ thực tiễn giải quyết các tranh chấp thương mại, Luật sư Luật Minh Tú xây dựng quy trình kiểm soát hợp đồng thuê kho theo bốn giai đoạn, gồm: thẩm định và ký kết; bàn giao mặt bằng; vận hành và giám sát; thanh lý và thu hồi mặt bằng. Mỗi giai đoạn đều có những bước kiểm soát riêng nhằm giúp doanh nghiệp chủ động phòng ngừa rủi ro, bảo vệ tài sản và bảo đảm khả năng thu hồi công nợ khi phát sinh tranh chấp.

Giai đoạn 1: Tiền ký kết – Thẩm định và thiết lập các điều kiện hợp tác
Một trong những sai lầm thường gặp của Chủ kho là quá vội vàng ký hợp đồng khi khách hàng đã đồng ý đặt cọc, trong khi chưa đánh giá đầy đủ năng lực tài chính, tư cách pháp lý và mức độ rủi ro của đối tác. Việc thẩm định trước khi ký kết không chỉ giúp lựa chọn đúng khách thuê mà còn là cơ sở để thiết lập những điều khoản bảo vệ quyền lợi của Chủ kho trong suốt thời gian thực hiện hợp đồng.
Trước hết, doanh nghiệp cần rà soát tính pháp lý của chính kho bãi trước khi đưa vào khai thác. Đây là bước thường bị bỏ qua nhưng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Khi tranh chấp xảy ra, bên thuê có thể viện dẫn những thiếu sót về pháp lý của công trình để yêu cầu hủy hợp đồng hoặc đòi lại tiền đặt cọc.
Chủ kho cần kiểm tra Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu công trình và mục đích sử dụng đất có phù hợp với hoạt động kho bãi hay không. Trường hợp Chủ kho không phải chủ sở hữu mà đang thuê lại mặt bằng, hợp đồng thuê ban đầu phải có điều khoản cho phép cho thuê lại. Hồ sơ công trình cũng cần được hoàn thiện, bao gồm giấy phép xây dựng, hồ sơ hoàn công và thông số tải trọng sàn thiết kế để làm căn cứ xác định loại hàng hóa, phương tiện và hoạt động được phép trong kho.
Đặc biệt, hồ sơ phòng cháy, chữa cháy (PCCC) cần được rà soát kỹ lưỡng, từ văn bản thẩm duyệt, nghiệm thu đến điều kiện vận hành thực tế. Trên cơ sở đó, Chủ kho phải xác định rõ loại hàng hóa được phép lưu trữ. Đối với bảo hiểm, cần kiểm tra hiệu lực của hợp đồng bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc đối với công trình thuộc diện áp dụng, đồng thời phân định trách nhiệm mua bảo hiểm hàng hóa giữa hai bên. Doanh nghiệp cũng cần đáp ứng các điều kiện kinh doanh cho thuê công trình xây dựng theo Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023 trong trường hợp thuộc diện áp dụng và thực hiện nghĩa vụ xuất hóa đơn theo quy định.
Sau khi hoàn thiện hồ sơ pháp lý của kho, bước tiếp theo là thẩm định khách thuê. Doanh nghiệp cần yêu cầu đối tác cung cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, kiểm tra tình trạng hoạt động trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp và thông tin đăng ký thuế. Người ký hợp đồng phải là người đại diện theo pháp luật hoặc người được ủy quyền hợp lệ bằng văn bản. Việc để nhân viên logistics hoặc giám đốc chi nhánh tự ký hợp đồng khi không có thẩm quyền có thể dẫn đến những tranh chấp về hiệu lực và trách nhiệm thực hiện hợp đồng.
Một vấn đề khác cần được làm rõ ngay từ đầu là ngành hàng và nguồn gốc hàng hóa dự kiến lưu kho. Chủ kho cần yêu cầu khách hàng cung cấp danh mục hàng hóa, số lượng, khối lượng và tải trọng dự kiến; đồng thời xác định khách thuê lưu trữ hàng hóa thuộc sở hữu của mình hay đang nhận giữ hộ, lưu kho cho bên thứ ba. Thông tin này có ý nghĩa quan trọng khi phát sinh vi phạm, đặc biệt trong trường hợp khách thuê bỏ trốn hoặc để lại hàng hóa tại kho. Hợp đồng cần quy định cụ thể các loại hàng cấm, hàng dễ cháy nổ, hóa chất độc hại hoặc hàng hóa không phù hợp với tiêu chuẩn PCCC của công trình.
Bên cạnh tư cách pháp lý, năng lực tài chính của khách thuê cũng cần được đánh giá thông qua báo cáo tài chính gần nhất, lịch sử thuê kho, tình trạng tranh chấp và các thông tin về nghĩa vụ thuế. Việc thẩm định càng kỹ thì khả năng lựa chọn được đối tác phù hợp và hạn chế nợ xấu càng cao.
Trên cơ sở kết quả thẩm định, doanh nghiệp tiến hành soạn thảo và đàm phán hợp đồng. Không nên sử dụng máy móc những mẫu hợp đồng tải trên mạng bởi mỗi kho bãi có đặc điểm pháp lý, công năng và mức độ rủi ro khác nhau. Hợp đồng cần được xây dựng phù hợp với hoạt động thực tế, đồng thời thiết lập đầy đủ các cơ chế xử lý khi khách thuê vi phạm.
Trong đó, cần đặc biệt chú ý đến điều khoản xử lý tài sản bỏ lại khi hợp đồng chấm dứt, bao gồm thời hạn di dời, chi phí lưu giữ và tuyên bố từ bỏ quyền sở hữu của bên thuê theo Điều 239 Bộ luật Dân sự năm 2015. Tuy nhiên, điều khoản này không đương nhiên áp dụng đối với hàng hóa thuộc sở hữu của bên thứ ba.
Hợp đồng cũng cần quy định rõ quyền tạm ngừng cho ra vào kho, quyền tiếp quản mặt bằng khi bên thuê vi phạm nghĩa vụ thanh toán và điều kiện cụ thể để thực hiện các quyền này. Cơ chế xử lý tiền đặt cọc phải được thiết kế rõ ràng, bao gồm quyền cấn trừ vào các khoản nợ đến hạn và nghĩa vụ bổ sung tiền cọc trong vòng 5 ngày sau khi bị cấn trừ.
Đối với vi phạm hợp đồng, cần phân định rõ tiền phạt và trách nhiệm bồi thường thiệt hại. Nếu giao dịch thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Thương mại, mức phạt vi phạm tối đa là 8% giá trị phần nghĩa vụ hợp đồng bị vi phạm theo Điều 301. Ngoài ra, hợp đồng nên quy định trách nhiệm thanh toán các chi phí hợp lý phát sinh do vi phạm, như chi phí di dời, lưu giữ hàng hóa, lập vi bằng và thuê luật sư.
Một nội dung không thể thiếu là căn cứ đơn phương chấm dứt hợp đồng. Chẳng hạn, các bên có thể thỏa thuận việc chậm thanh toán quá 30 ngày là căn cứ chấm dứt. Nếu không có thỏa thuận riêng, cần lưu ý quy định tại Điều 481 Bộ luật Dân sự năm 2015 về trường hợp bên thuê chậm trả tiền thuê ba kỳ liên tiếp. Địa chỉ nhận thông báo, email chính thức của hai bên cũng phải được ghi nhận cụ thể để làm căn cứ xác định việc gửi và nhận thông báo.
Ngoài ra, hợp đồng cần phân định trách nhiệm về PCCC, bảo hiểm, tải trọng sàn; quy định việc cấm cho thuê lại, cấm tự ý cải tạo khi chưa có sự chấp thuận bằng văn bản và lựa chọn rõ cơ quan giải quyết tranh chấp là Tòa án hoặc Trọng tài thương mại.
Giai đoạn 2: Bàn giao mặt bằng – Kiểm soát chặt hiện trạng ban đầu
Bàn giao kho không đơn thuần là trao chìa khóa và cho phép khách thuê đưa hàng vào sử dụng. Đây là thời điểm quan trọng để hai bên xác lập hiện trạng tài sản, tạo lập chứng cứ đối chiếu khi xảy ra hư hỏng, mất mát hoặc khi kết thúc hợp đồng.
Trước khi bàn giao, hai bên cần trực tiếp đo đạc, xác nhận diện tích thực tế và ranh giới khu vực cho thuê, có sơ đồ đính kèm để tránh tranh chấp về diện tích tính tiền thuê. Đồng thời, cần ghi nhận đầy đủ chỉ số điện, nước và tình trạng các hạng mục như hệ thống PCCC, đèn chiếu sáng, cửa cuốn, hệ thống thoát nước, kệ hàng và những trang thiết bị khác đi kèm.
Việc ghi nhận hiện trạng nên được thực hiện bằng cả hình ảnh và video, bao quát toàn bộ sàn, tường, trần, hệ thống thoát nước và các khu vực có nguy cơ phát sinh hư hỏng. Tài liệu cần được lưu trữ trên hệ thống Drive hoặc Cloud, bảo đảm có thông tin về thời gian tạo tệp. Sau đó, các bên gửi email xác nhận để tạo thêm căn cứ đối chiếu. Biên bản bàn giao cần ghi rõ hình ảnh, video đính kèm qua email là bộ phận không thể tách rời của biên bản.
Chủ kho cũng phải lập danh sách bàn giao chìa khóa, mã khóa, thẻ ra vào, ghi rõ số lượng và người tiếp nhận. Việc tự ý thay ổ khóa hoặc thay đổi hệ thống kiểm soát ra vào cần được quy định rõ trong nội quy kho. Các quy định về PCCC, giờ ra vào, sử dụng xe nâng, tải trọng sàn và những yêu cầu vận hành khác phải được bàn giao bằng văn bản, có chữ ký xác nhận của khách thuê.
Danh sách nhân sự được phép ra vào kho và người phụ trách PCCC của bên thuê cũng cần được đăng ký ngay từ đầu. Đây là căn cứ để kiểm soát người sử dụng mặt bằng và phối hợp xử lý khi xảy ra sự cố.
Một nguyên tắc quan trọng là chỉ bàn giao mặt bằng sau khi Chủ kho đã nhận đủ tiền đặt cọc và tiền thuê kỳ đầu thông qua chuyển khoản vào tài khoản công ty. Ngay sau đó, doanh nghiệp cần hoàn thiện hồ sơ hợp đồng gốc, bao gồm hợp đồng, phụ lục, giấy ủy quyền, giấy tờ pháp lý của doanh nghiệp thuê, biên bản bàn giao và chứng từ thanh toán tiền cọc. Việc lưu trữ đầy đủ hồ sơ ngay từ thời điểm ký kết sẽ giúp doanh nghiệp tránh tình trạng thiếu chứng cứ khi cần xử lý vi phạm hoặc khởi kiện.
Giai đoạn 3: Vận hành và giám sát – Thiết lập hệ thống cảnh báo sớm
Trong thời gian khách thuê sử dụng mặt bằng, việc kiểm soát công nợ và giám sát hoạt động tại kho cần được thực hiện thường xuyên. Phần lớn rủi ro có thể được phát hiện và xử lý sớm nếu doanh nghiệp có cơ chế theo dõi thống nhất giữa bộ phận kế toán, quản lý kho và pháp chế.
Đối với công nợ, Luật Minh Tú đề xuất áp dụng quy tắc 7-15-30, tính từ thời điểm quá hạn thanh toán theo hợp đồng.
Trong 1–3 ngày đầu, bộ phận kế toán công nợ chủ động liên hệ khách thuê qua điện thoại hoặc Zalo để nhắc thanh toán, đồng thời ghi nhận nhật ký liên hệ. Đến ngày thứ 7, nếu khách hàng vẫn chưa thanh toán, kế toán gửi email nhắc nợ lần thứ nhất đến địa chỉ chính thức đã được ghi nhận trong hợp đồng.
Đến ngày thứ 15, bộ phận pháp chế phát hành công văn cảnh cáo lần hai, thông báo tiền lãi chậm trả và khả năng cấn trừ tiền đặt cọc. Văn bản cần được gửi bằng chuyển phát bảo đảm kết hợp email để lưu lại bằng chứng. Trong khoảng ngày thứ 15–20, doanh nghiệp có thể thực hiện việc cấn trừ tiền cọc, yêu cầu khách thuê bổ sung tiền cọc và tạm ngừng cho ra vào kho nếu hợp đồng đã quy định rõ quyền này.
Đến ngày thứ 30, nếu khách hàng vẫn không thực hiện nghĩa vụ, doanh nghiệp có thể phát hành thông báo đơn phương chấm dứt hợp đồng, trong đó nêu rõ căn cứ chấm dứt và thời hạn di dời hàng hóa, bàn giao mặt bằng. Thông báo do Giám đốc ký, trên cơ sở nội dung được bộ phận pháp chế chuẩn bị và kiểm tra.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng mốc 30 ngày chỉ có giá trị làm căn cứ chấm dứt khi đã được các bên thỏa thuận trong hợp đồng. Nếu không có thỏa thuận này, doanh nghiệp phải đối chiếu quy định tại Điều 481 Bộ luật Dân sự năm 2015 về việc chậm trả tiền thuê ba kỳ liên tiếp.
Theo Điều 428 Bộ luật Dân sự năm 2015, bên đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng phải thông báo ngay cho bên kia. Trường hợp không thông báo mà gây thiệt hại thì phải bồi thường. Vì vậy, mọi thông báo cần được lưu giữ đầy đủ bằng chứng gửi và nhận.
Một vấn đề khác cần đặc biệt thận trọng là việc khóa cửa kho hoặc tạm ngừng cho ra vào. Doanh nghiệp không nên mặc nhiên xem đây là quyền cầm giữ tài sản theo Điều 346 Bộ luật Dân sự. Quyền cầm giữ chỉ áp dụng đối với tài sản mà bên có quyền đang chiếm giữ hợp pháp. Trong trường hợp này, căn cứ an toàn hơn là quyền hoãn thực hiện nghĩa vụ theo Điều 411 Bộ luật Dân sự kết hợp với điều khoản tạm ngừng ra vào đã được thỏa thuận cụ thể trong hợp đồng.
Bên cạnh công nợ, Chủ kho cần thực hiện kiểm tra định kỳ để kịp thời phát hiện những thay đổi bất thường trong quá trình sử dụng mặt bằng. Hợp đồng nên quy định quyền kiểm tra kho với thời gian báo trước 48 giờ, bảo đảm hoạt động kiểm tra không gây cản trở bất hợp lý đến hoạt động của khách thuê.
Nội dung kiểm tra tập trung vào việc phát hiện khách thuê tự ý cải tạo kết cấu làm ảnh hưởng đến sàn, tường hoặc công trình; cho thuê lại một phần diện tích khi chưa được chấp thuận; lưu trữ hàng hóa sai mục đích, vượt tải trọng hoặc vi phạm quy định PCCC. Những hành vi này không chỉ gây thiệt hại cho công trình mà còn có thể khiến Chủ kho bị liên đới trách nhiệm khi cơ quan chức năng kiểm tra và xử lý vi phạm.
Mỗi lần kiểm tra cần lập biên bản có chữ ký của đại diện bên thuê, kèm hình ảnh ghi nhận hiện trạng. Nếu phát hiện vi phạm, Chủ kho phải gửi văn bản yêu cầu khắc phục, xác định rõ nội dung và thời hạn thực hiện. Tần suất kiểm tra đề xuất là hàng quý đối với kho thông thường và hàng tháng đối với kho chứa hàng dễ cháy hoặc khách thuê đã có dấu hiệu chậm thanh toán.
Trong thời hạn thuê, mọi thay đổi liên quan đến mặt bằng và điều kiện hợp tác cũng phải được kiểm soát bằng văn bản. Nếu khách thuê muốn cải tạo, lắp đặt thiết bị hoặc thay đổi kết cấu, cần gửi đề xuất kèm bản vẽ để Chủ kho xem xét, chấp thuận. Văn bản chấp thuận phải ghi rõ phạm vi cải tạo và trách nhiệm hoàn trả hiện trạng khi kết thúc hợp đồng.
Việc điều chỉnh giá thuê, diện tích hoặc gia hạn hợp đồng phải được thực hiện thông qua phụ lục có chữ ký của người có thẩm quyền, không nên chỉ dựa vào thỏa thuận qua tin nhắn. Trường hợp khách thuê thay đổi tên doanh nghiệp, người đại diện hoặc trụ sở, cần yêu cầu thông báo trong vòng 5 ngày để cập nhật hồ sơ. Đối với hợp đồng sắp hết hạn, Chủ kho nên chủ động nhắc khách trước 90 ngày nhằm có thời gian tìm kiếm đối tác mới nếu hai bên không tiếp tục gia hạn.
Khi xảy ra sự cố như cháy, ngập, mất trộm hoặc tai nạn tại kho, doanh nghiệp cần kích hoạt quy trình xử lý ngay lập tức. Trước hết, phải thông báo cho cơ quan chức năng, bao gồm lực lượng cứu hỏa qua số 114 hoặc công an phường khi cần thiết, đồng thời liên hệ doanh nghiệp bảo hiểm. Hiện trường cần được giữ nguyên trong điều kiện cho phép, chụp ảnh, quay video và có thể mời Thừa phát lại lập vi bằng để ghi nhận sự việc.
Sau đó, doanh nghiệp lập biên bản sự cố với chữ ký của những người có mặt, thông báo bằng văn bản cho bên thuê trong vòng 24 giờ và phối hợp thống kê thiệt hại. Bộ phận pháp chế căn cứ vào các điều khoản phân định trách nhiệm PCCC, bảo hiểm và nghĩa vụ của mỗi bên trong hợp đồng để đánh giá trách nhiệm pháp lý.
Giai đoạn 4: Thanh lý và thu hồi mặt bằng – Bảo đảm an toàn pháp lý
Thanh lý hợp đồng là giai đoạn khép lại vòng đời thuê kho, đồng thời là bước chuẩn bị để Chủ kho tiếp nhận khách hàng mới. Tùy theo mức độ hợp tác của bên thuê, doanh nghiệp cần phân biệt hai tình huống: thanh lý thông thường và thu hồi mặt bằng khi khách thuê vi phạm, không hợp tác hoặc bỏ trốn.
Đối với trường hợp hai bên hợp tác, quy trình thanh lý nên được bắt đầu trước thời điểm kết thúc hợp đồng khoảng 30 ngày. Chủ kho gửi thông báo về lịch thanh lý, các hạng mục cần hoàn trả và yêu cầu bên thuê chuẩn bị di dời hàng hóa.
Khi tiến hành bàn giao, hai bên cần kiểm tra hiện trạng đầu ra và đối chiếu với biên bản bàn giao ban đầu. Những hao mòn tự nhiên phải được phân biệt với hư hỏng do lỗi của bên thuê. Chỉ số điện, nước, phí quản lý và các khoản phát sinh cũng cần được chốt đến ngày bàn giao thực tế.
Bên thuê có trách nhiệm dọn sạch rác thải công nghiệp và hoàn trả mặt bằng theo thỏa thuận. Nếu không thực hiện, Chủ kho có thể cấn trừ chi phí vệ sinh vào tiền đặt cọc theo điều kiện hợp đồng. Toàn bộ chìa khóa, thẻ ra vào phải được thu hồi và mã khóa được thay đổi ngay trong ngày bàn giao nhằm bảo đảm an ninh.
Sau khi hoàn tất việc kiểm tra, hai bên ký biên bản thanh lý hợp đồng, ghi nhận các nghĩa vụ đã hoàn thành và những vấn đề còn tồn tại. Biên bản cần có nội dung xác nhận việc quyết toán các khoản công nợ, tiền đặt cọc và trách nhiệm còn lại. Chủ kho lập bảng quyết toán tiền cọc, thể hiện rõ số tiền đã nhận, các khoản cấn trừ và số tiền phải hoàn lại, sau đó thực hiện hoàn cọc trong thời hạn đã thỏa thuận.
Tình huống phức tạp hơn là khách thuê chây ì, bỏ trốn hoặc không hợp tác bàn giao mặt bằng. Khi đó, doanh nghiệp cần kích hoạt quy trình thu hồi mặt bằng có kiểm soát, thay vì tự ý mở kho hoặc di chuyển hàng hóa.
Trước khi thực hiện bất kỳ hành động nào, bộ phận pháp chế phải rà soát toàn bộ hồ sơ để xác nhận căn cứ chấm dứt hợp đồng, tính hợp lệ của các thông báo đã gửi và chủ sở hữu thực sự của hàng hóa đang lưu giữ. Đây là bước đặc biệt quan trọng bởi hàng hóa trong kho có thể không thuộc quyền sở hữu của khách thuê mà thuộc về các chủ hàng thứ ba.
Sau khi xác định đủ căn cứ, doanh nghiệp có thể niêm yết thông báo chấm dứt hợp đồng và yêu cầu di dời tài sản tại cửa kho, đồng thời chụp ảnh, quay video để lưu chứng cứ. Thông báo cũng phải được gửi bằng chuyển phát bảo đảm đến trụ sở của bên thuê theo địa chỉ đã đăng ký.
Nếu hàng hóa có giá trị lớn hoặc có dấu hiệu thuộc sở hữu của bên thứ ba, doanh nghiệp cần cân nhắc khởi kiện và đề nghị Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời phù hợp, chẳng hạn kê biên, phong tỏa tài sản hoặc cấm thay đổi hiện trạng theo điều kiện pháp luật cho phép, trước khi tiến hành mở kho.
Sau khi hết thời hạn thông báo, thường là 15 ngày theo phương án quy trình đề xuất, doanh nghiệp có thể mời Thừa phát lại lập vi bằng ghi nhận sự kiện mở cửa kho, kiểm đếm và hiện trạng hàng hóa. Việc mời đại diện bên thuê, đại diện UBND hoặc công an phường cùng chứng kiến cũng giúp tăng tính khách quan của quá trình ghi nhận.
Toàn bộ hàng hóa phải được kiểm kê chi tiết trước khi di chuyển, bao gồm số lượng, nhãn hiệu, tình trạng và những dấu hiệu nhận diện cần thiết. Việc kiểm kê phải được lập thành biên bản, có hình ảnh kèm theo để hạn chế tranh chấp về sau.
Tùy theo tính chất hàng hóa, doanh nghiệp có thể di dời sang địa điểm lưu giữ tạm thời với hợp đồng bảo quản phù hợp hoặc niêm phong tại chỗ. Sau đó, cần gửi thông báo bằng văn bản cho bên thuê và chủ hàng thứ ba nếu xác định được, trong đó nêu rõ địa điểm lưu giữ, chi phí bảo quản và thời hạn nhận lại tài sản.
Các khoản tiền cọc có thể được cấn trừ vào công nợ tiền thuê, tiền phạt và những chi phí hợp lệ phát sinh từ việc lập vi bằng, di dời, lưu giữ theo thỏa thuận và quy định pháp luật. Sau khi mặt bằng được thu hồi hợp pháp, Chủ kho có thể đưa kho vào khai thác với khách hàng mới. Phần công nợ còn lại được chuyển cho bộ phận pháp chế hoặc luật sư để thực hiện thủ tục khởi kiện tại Tòa án hoặc Trọng tài thương mại. Việc thu hồi nợ cần được thực hiện thông qua bản án, phán quyết và thủ tục thi hành án, không tự ý bán hàng hóa đang lưu giữ để trừ nợ.
Những lưu ý pháp lý quan trọng khi tự thu hồi mặt bằng
Việc thu hồi mặt bằng là hoạt động thực hiện quyền dân sự có điều kiện, không phải một biện pháp cưỡng chế của Nhà nước. Nếu không tuân thủ đúng trình tự và căn cứ pháp lý, Chủ kho có thể phải chịu trách nhiệm đối với những thiệt hại phát sinh từ hành vi của mình.
Trước hết, cần hiểu đúng giá trị của vi bằng. Vi bằng do Thừa phát lại lập có chức năng ghi nhận sự kiện, hành vi có thật để làm nguồn chứng cứ theo quy định. Vi bằng không thay thế quyết định của Tòa án và cũng không tự động làm cho hành vi mở kho, kiểm kê hoặc di dời hàng hóa trở nên hợp pháp nếu Chủ kho không có căn cứ phù hợp trong hợp đồng và pháp luật.
Tương tự, điều khoản từ bỏ tài sản theo Điều 239 Bộ luật Dân sự năm 2015 chỉ ràng buộc chủ sở hữu tài sản. Nếu hàng hóa trong kho thuộc sở hữu của một chủ hàng thứ ba, tuyên bố từ bỏ quyền sở hữu của khách thuê không thể đương nhiên làm mất quyền của chủ hàng đó.
Chủ kho tuyệt đối không nên tự ý bán, tiêu hủy hoặc sử dụng hàng hóa đang lưu giữ để cấn trừ công nợ. Hành vi làm mất mát, hư hỏng tài sản trong quá trình di dời có thể phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng theo Điều 584 Bộ luật Dân sự năm 2015. Trong những trường hợp nghiêm trọng, hành vi xử lý tài sản trái pháp luật còn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự tùy theo tính chất, mức độ vi phạm.
Đối với hàng hóa đặc thù như hóa chất, hàng cần bảo quản lạnh hoặc hàng có dấu hiệu nhập lậu, doanh nghiệp cần thông báo và phối hợp với cơ quan chuyên môn, cơ quan chức năng có thẩm quyền. Không nên tự ý di dời hoặc xử lý khi chưa xác định được các điều kiện an toàn và yêu cầu pháp lý liên quan.
Cuối cùng, mức phạt vi phạm 8% không áp dụng cho mọi hợp đồng thuê kho. Mức trần này được quy định tại Điều 301 Luật Thương mại năm 2005 đối với giao dịch thuộc phạm vi điều chỉnh của luật. Nếu hợp đồng được xác định là giao dịch dân sự, mức phạt do các bên thỏa thuận theo Điều 418 Bộ luật Dân sự năm 2015. Vì vậy, doanh nghiệp cần xác định rõ bản chất giao dịch, luật áp dụng và phương pháp tính phạt ngay từ khi soạn thảo hợp đồng.
Xây dựng quy trình chuẩn để quản trị rủi ro trong kinh doanh kho bãi
Quy trình kiểm soát hợp đồng thuê kho không nên được xem là một thủ tục hành chính cứng nhắc. Đây là hệ thống quản trị rủi ro xuyên suốt, giúp Chủ kho chủ động kiểm soát tài sản, dòng tiền và các nghĩa vụ pháp lý trong toàn bộ thời hạn hợp tác.
Một hợp đồng được soạn thảo chặt chẽ sẽ tạo cơ sở pháp lý để xử lý vi phạm. Một quy trình bàn giao và giám sát nghiêm ngặt sẽ giúp doanh nghiệp có đủ chứng cứ khi phát sinh tranh chấp. Trong khi đó, quy trình thanh lý và thu hồi mặt bằng đúng pháp luật sẽ hạn chế nguy cơ phát sinh trách nhiệm bồi thường, đồng thời bảo đảm khả năng tiếp tục khai thác tài sản.
Sự kết hợp giữa hợp đồng chuẩn hóa, quy trình vận hành thống nhất và cơ chế phân công trách nhiệm rõ ràng giữa bộ phận kinh doanh, kế toán, quản lý kho và pháp chế chính là nền tảng của một doanh nghiệp kinh doanh bất động sản công nghiệp, logistics chuyên nghiệp.
Luật Minh Tú đồng hành quản trị rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp
Để tránh tình trạng chỉ xử lý khi tranh chấp đã phát sinh, doanh nghiệp kinh doanh kho bãi cần chủ động rà soát và chuẩn hóa hệ thống văn bản, quy trình nội bộ ngay từ đầu.
Luật Minh Tú cung cấp dịch vụ tư vấn quản trị rủi ro pháp lý chuyên sâu, tập trung vào việc rà soát tính pháp lý của kho bãi, bao gồm quyền cho thuê, hồ sơ công trình, PCCC và bảo hiểm; xây dựng, chuẩn hóa hợp đồng thuê kho, phụ lục hợp đồng, biên bản bàn giao và hệ thống thông báo vi phạm; thiết kế quy trình xử lý tranh chấp, thu hồi công nợ cho bộ phận kế toán và kinh doanh.
Khi phát sinh tình huống khách thuê không hợp tác, Luật Minh Tú có thể đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình thanh lý, thu hồi mặt bằng trên cơ sở pháp luật, phối hợp với Thừa phát lại lập vi bằng, tư vấn đề nghị áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời và thực hiện thủ tục khởi kiện thu hồi công nợ. Bên cạnh đó, doanh nghiệp còn được hỗ trợ đào tạo pháp lý nội bộ về kỹ năng lập biên bản, lưu trữ chứng cứ và xử lý tình huống cho đội ngũ quản lý kho.
🏨 MINH TU LAW FIRM
📧 info@mtlf.vn
☎ 1900 0031
📞0907 374 868 – 0911 128 948
🌏 https://www.luatminhtu.vn
📌 VP HCM: 139B Pasteur, phường Xuân Hòa (bên cạnh Sở Tư pháp)
📌 VP Đà Nẵng: 81 Xô Viết Nghệ Tĩnh, phường Cẩm Lệ
